Durf hulp te vragen
GZ psycholoog Simwayn Tran moedigt aan om hulp te (durven) vragen
"Ik red me nog wel."
"Anderen hebben het al druk genoeg."
"Vroeger deed ik dit ook gewoon zelf."
Veel mensen herkennen dit soort gedachten. Zeker als je bent opgegroeid in een tijd waarin zelfstandigheid en doorzetten belangrijke waarden waren. Voor veel ouderen voelt hulp vragen daardoor soms ongemakkelijk. Alsof je toegeeft dat iets niet meer lukt.
Maar hulp vragen hoeft helemaal niet te betekenen dat je iets niet meer kunt. Het kan juist een manier zijn om goed voor jezelf te zorgen en bewust om te gaan met wat belangrijk voor je is.
De gedachte: "Als ik hulp vraag, ben ik afhankelijk"
Veel mensen zien zelfstandigheid als: alles zelf doen. Maar er is ook een andere manier om ernaar te kijken.
Zelfstandig zijn betekent niet dat je alles alleen doet. Het betekent dat je zelf keuzes maakt over hoe je je leven wilt inrichten. Soms hoort daar juist bij dat je ondersteuning organiseert waar dat prettig of verstandig is.
Denk bijvoorbeeld aan iemand die nog prima kan koken, maar de zware boodschappen laat bezorgen. Of iemand die zijn eigen administratie graag zelf bijhoudt, maar een buur of familielid vraagt om te helpen met het invullen van een lastig formulier of het regelen van een afspraak.
Die mensen geven hun zelfstandigheid niet op. Ze gebruiken hulp juist om zelfstandig te blijven leven.
De gedachte: "Ik wil niemand belasten"
Veel mensen willen anderen niet tot last zijn. Dat is een begrijpelijke gedachte. Toch klopt de aanname daarachter vaak niet helemaal.
Vraag jezelf eens af: "Hoe voel ik mij als iemand mij om een kleine gunst vraagt?"
De meeste mensen vinden het prettig om af en toe iets voor een ander te kunnen betekenen. Het geeft een gevoel van verbondenheid, vertrouwen en wederkerigheid.
Buren helpen elkaar, familieleden denken mee en vrienden staan voor elkaar klaar. Dat is geen last, maar een normaal onderdeel van menselijk contact.
Sterker nog: wie nooit iets vraagt, ontneemt anderen soms de kans om betrokken te zijn.
De gedachte: "Ik moet dit zelf kunnen"
Vanuit de psychologie weten we dat veel mensen zichzelf onbewust hoge eisen stellen. Ze vergelijken wat ze nu kunnen met wat vroeger vanzelf ging.
Maar ouder worden betekent dat omstandigheden veranderen. Dat geldt voor iedereen.
Stel dat het steeds lastiger wordt om lange afstanden te lopen. Dan kun je jezelf verwijten dat je conditie achteruitgaat en blijven vasthouden aan wat vroeger mogelijk was. Je kunt ook erkennen dat je lichaam verandert en kiezen voor een kortere route, een rustpauze onderweg of een ander vervoermiddel. Die tweede houding geeft vaak meer ruimte en minder frustratie. Niet omdat je opgeeft, maar omdat je realistisch bent.
Hulp vragen is geen teken van afhankelijkheid
Sommige mensen denken: sterke mensen lossen hun problemen zelf op. Toch zien wij als psychologen het vaak anders.
Mensen die hulp durven vragen, erkennen wat ze nodig hebben en zijn bereid daar iets mee te doen. Dat vraagt juist zelfinzicht en moed.
Bovendien voorkomt hulp vragen dat kleine problemen groter worden. Iemand die merkt dat schoonmaken of boodschappen doen steeds meer moeite kost, kan lang blijven doorgaan uit gewoonte of trots. Een beetje hulp op tijd voorkomt vaak stress, overbelasting en uitstel. Hulp vragen is daarom niet een teken van zwakte of afhankelijkheid, maar juist een manier om goed voor jezelf te zorgen.
Een andere manier van denken
Soms helpt het om een gedachte iets anders te formuleren.
In plaats van: "Als ik hulp vraag, ben ik afhankelijk." Kun je denken: "Door hulp slim in te zetten, houd ik langer regie over mijn leven."
In plaats van: "Ik wil niemand belasten." Kun je denken: "Ik geef iemand de kans om iets voor mij te betekenen."
In plaats van: "Ik moet dit zelf kunnen." Kun je denken: "Ik mag kiezen waar ik mijn energie aan besteed."
Vanuit de positieve psychologie
De positieve psychologie kijkt niet alleen naar wat moeilijk is, maar vooral naar wat mensen helpt om goed te blijven functioneren.
Daarin draait veerkracht niet om alles alleen dragen. Veerkracht betekent dat je gebruikmaakt van de middelen die beschikbaar zijn:
• je eigen mogelijkheden
• hulpmiddelen
• familie, vrienden of buren
• professionals
Mensen die ondersteuning durven inzetten wanneer dat nodig is, blijken vaak beter in staat om actief en betrokken te blijven.
Vanuit het idee van verbondenheid
Mensen zijn sociale wezens. We hebben elkaar nodig, op elke leeftijd.
Als kind ontvangen we hulp. Als ouder geven we hulp. En later in het leven wisselen die rollen soms weer af.
Dat is geen teken van verlies, maar onderdeel van het leven.
De vraag is daarom niet: "Kan ik alles alleen blijven doen?". Maar eerder: "Met wie kan ik samenwerken zodat het leven prettig blijft?"
Misschien is dit de belangrijkste gedachte
Hulp vragen gaat niet over afhankelijk worden. Het gaat over ruimte maken.
Ruimte voor energie. Ruimte voor rust. Ruimte voor plezier. Ruimte voor contact.
En juist in die ruimte ontstaat iets belangrijks: regie houden over je eigen leven.
Dat betekent keuzes maken die passen bij jouw situatie, ook als daar af en toe hulp van anderen bij hoort.
Over de auteur
Simwayn Tran is Gezondheidszorgpsycholoog en sinds 2016 verbonden aan Zorgbalans. Voor deze ouderenzorgorganisatie werkte zij in diverse woonzorgcentra, in de extramurale zorg en de basis GGZ. Zij heeft een profielopleiding ouderenpsychologie gevolgd en heeft zich gespecialiseerd in de psychologische begeleiding van mensen met Parkinson.